Saka-Yakut Türkleri bezekleri

22 Aralık 2014, 13:09
Saka-Yakut Türkleri bezekleri

Bezek, el sanatlarının ayrılmaz bir parçasıdır. Halkın sanatsal fantezisini ve ustalığını yansıtır.

Yakut Türkleri ezelden beri konutlarını, ritüel eşyalarını, ev eşyalarını, giyeceklerini bezekler ile süslerlerdi. Değişik eşyalar için değişik içerikte bezek kullanılırdı. Mesela giyecekler için dikiş ile yapılan renkli bitki desenleri kullanılırdı. Ev eşyalarında kullanılan bezeklerde genelde geometrik şekiller kullanılırdı. Sadece kadınların kullandığı eşyalar mesela dikiş, nakış eşyalarının muhafaza edildiği kutular için değişik desenler kullanılırdı. Bu tür eşyalarda daha karmaşık bezekler olurdu: dal ve yaprak gibi bitkisel desenler, gök cisimleri, hatta kalp, böbrek gibi insan organları bunlara örnek verilebilir. Demir, bakır ve gümüş gravür işlerinde geometrik ve bitkisel desenler kullanılır.
Yakut Türklerinin bitkisel desenlerinde eski Türklere has çizgiler en parlak şekilde karşımıza çıkar. Bunu Dünya’nın şiirsel algılanışında, doğa güçlerinin ifade edilmesinde, ot ve ağaçların ruhlarına olan saygıda görürüz. Bitkisel bezekler Yakut Türkleri tarafından daha çok gümüş eşyalarda kullanılırdı. Genelde bu bezekleri sürgün vermiş dallar, yapraklar ve çiçekler şeklinde görürüz.
Ahşap ve ağaç kabuğundan eşyalarda kullanılan dekorlarda basit geometrik şekillerden stilize hayvan figürlerine ve stilize insan figürlerine kadar desenler görmek mümkündür. Ahşap oyma sanatında zig zag motifi geniş bir şekilde kullanılırdı.
Yakut Türk bezek sanatında inci, palmiye ağaçları ve amblemler de kullanılır. Bunlar daha çok kemik oyma sırasında kullanılırdı. Bu barok ve klasik stildeki motifler yakut bezeme sanatına Rus kültürünün etkisi ile girmişlerdir. Mesela bel üstü insan, gövdesi at sentor sanatsal figürü Ruslardan alınmıştır.
Yakut Türklerinde daire motifleri de popülerdir. Bu eski Mısır’dan beri birçok halk tarafından bilinen eski bir Güneş sembolü olması ile açıklanmaktadır.
Yakut Türk ustaları bezek dili ile halkın geniş kitlesinin anlayabildiği desenler yaratmışlardır. Bugün birçok bezeğin içeriği yitirilmiştir, ancak bazıları geleneksel olmuştur ve Yakut Türk el sanatlarında geniş bir şekilde kullanılmaktadır.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Dişi Kurdun Sembolü Asena

Resim
Belki de en tanınmış mitolojik karakterdir. Türkiye’de dişi kurda verilen isimdir. Buna karşın Türk mitolojisi ile ilgili kaynaklarda çoğunlukla, dişi kurdun doğurduğu erkek çocuklardan birisidir. Asena efsanesinin birçok farklı şekli bulunur. Aşina, Zena, Asen, Şunnu gibi isimlerle anılan sülalenin, bu dişi kurttan türediğine inanılır. Ayrıca aslının Açina kelimesinden geldiği de bilinir. Asena efsanesinin birbirinden farklı şekilleri bulunduğunu söylemiştim. Tarih kitapları da bu konuyu farklı şekillerde aktarmaktadır. Bu efsanenin en eski haline ise Antik Çin kaynaklarında Tü’küe halkının türeyişini anlatan efsanede rastlanır. Bu efsaneye göre; Hiung-nu’ların bir uzantısı olan Tü’küe kavmi, hükümdar soyundandır ve ismi A-Se-Na’dır. Bu soy, kendine ayrı bir ordu kurar ve daha sonra komşu bir kavmin yenilgisine uğrar. Bu yenilgi sonucunda tüm kavim katledilir. Ama 10 yaşında bir çocuk, hayatta kalır. Kimse bu çocuğu öldürmeye cesaret edemez ve ayaklarını keserek b...
Devamı

Çürümeyen Budist Rahibin Mumyası

Resim
  Dashi-Dorzho İtigilov, yaşadığı dönemde Rusya, Buryatya'da çok saygın bir budist rahipmiş. 1927 yılında hayatını kaybetmiş. Ve vasiyeti de şuymuş: "Beni öldüğüm pozisyonda gömün, ve 30 sonra da çıkarın. 2002 yılında belirtildiğine 36 saat önce ölmüş birinin bedeniyle aynı durumda...     Dashi-Dorzho İtigilov, 1852 yılında dünyaya gelmiş. Çok küçük yaşta öksüz kalmış. 16 yaşında yaşadığı bölge Buryatya'da bir budist tapınağına katılarak eğitimine başlamış. 1911 yılında birkaç diğer rahiple birlikte Hambo Lama (bölgenin dini lideri) olmaya aday gösterilmiş ve bu ünvana sahip olduğu dönemde yaşadığı bölgede budizm inancını güçlendirerek dinin farklı fraksiyonlarını tek bir çatı altında toplamış. 1927 yılında öğrencilerini meditasyona davet etmiş ve bir de öleceğini söylemiş. Ve bir de vasiyeti varmış: Nasıl ölürse öyle gömülmeyi istemiş. Ve aradan 30 yıl sonra da çıkarılmasını... Biraz sonra öğrencileriyle meditasyon yaparken tam da lotus pozisyonunda ölmüş. ...
Devamı

Arkeofili: Yalnızca Birkaç Fosilden Bilinen 5 İnsan Atası

Resim
Yalnızca Birkaç Fosilden Bilinen 5 İnsan Atası Yazar: Perrin Margaryan Tarih: 6 Mayıs 2018 Atalarımızdan bazıları, topuk kemiği bir yerde çene parçası diğer yerde gibi yalnızca çok az sayıdaki fosillerden biliniyor. Böylesi durumlarda, insan evriminin hikâyesini resmetmek de bize kalıyor. Ancak bu hikâye, Australopithecus sediba ve Homo naledi gibi büyüleyici güncel bulgularla, daha önce hiç hayal etmediğimiz şekillerde yeniden yazılmaya başlıyor. Geçmişten bir esinti: bir Sahelanthropus tchadensis kafatası Aşağıda, diğerleri arasında fosillerine en az rastlanan beş insan atasından bahsediliyor. Kim bilir, belki daha fazla kanıt bulunduğunda hikâyeleri çoğu şeyi değiştirir. Sahelanthropus tchadensis : bir maymun muydu? Yaklaşık 7 milyon yaşındaki S. tchadensis , şu ana kadar Afrika’da bulunan tüm muhtemel insansılar arasında en yaşlı olanı. Bu tür, resmi olarak, 2001’de Çad’da bulunan, birkaç diş, iki farklı alt çeneye ait parç...
Devamı